Speerpunt Duurzame lokale energieproductie
Het speerpunt 'Energiedelen in appartementen' ontstond vanuit de vaststelling dat energiedelen in appartementsgebouwen een groot potentieel heeft, maar tegelijk gepaard gaat met complexe regelgeving, technische vragen en bezorgdheden bij mede eigenaars en syndici. Op basis van eerdere verkennende studies werd een onderzoeksopdracht opgesteld om objectieve inzichten te bieden en steden te ondersteunen in de ontwikkeling van realistische energiedeelprojecten.
In samenwerking met Th!nk E en een stuurgroep van stedelijke en Vlaamse experten werd een uitgebreid traject opgezet. Via simulaties op een twintigtal sites en begeleiding van verenigingen van mede eigenaars werd onderzocht hoe energiedelen in de praktijk kan functioneren. De resultaten leidden tot meerdere concrete producten: een helder beleidsadvies met oplossingsrichtingen rond regelgeving, een toegankelijke Encyclopedie en een Stappenplan Energiedelen die lokale besturen, syndici en VME’s stap voor stap op weg zetten. Deze kennis werd via infosessies in diverse centrumsteden breed gedeeld.
Vervolgens werd de werking verder verdiept en uitgebreid. Een rekentool voor energiedelen in appartementen werd ontwikkeld en getest door verschillende steden, samen met een train the trainer module voor energiehuizen en energieloketten. Zo kregen lokale medewerkers een grondige opleiding om inwoners en VME’s te begeleiden. De tools en documentatie werden geactualiseerd in functie van wijzigingen in het Energiedecreet, zoals de nieuwe definitie van “een gebouw” en de aanpassingen rond verkoop van energie binnen een gebouw.
Vanaf 2025 evolueerde het speerpunt naar een flexibele werkgroep op afroep, bedoeld om steden te ondersteunen bij lopende of afgeronde demonstratieprojecten. Het Kenniscentrum biedt een format aan waarmee steden concepten, eerste resultaten en leerpunten veilig kunnen aftoetsen binnen een peer setting. Het Interreg COPPER project van Gent en Antwerpen vormde een eerste grote casus in deze nieuwe aanpak. Daarbij werd ingezoomd op Lokale Energie Actieplanning (LEAP’s), strategische plannen waarmee steden hun energiebeleid holistisch vormgeven. Via infosessies en werksessies begeleid door VITO werden de relevante beleidsdomeinen en samenwerkingen in kaart gebracht, en krijgen deelnemende steden een handreiking voor de opmaak van hun LEAP.
Daarnaast organiseerde het Kenniscentrum een infomoment over de Smart Cities Marketplace, een Europees initiatief dat lokale besturen gratis technische assistentie en begeleiding biedt rond energie-, mobiliteits- en ICT projecten. Dit creëert nieuwe kansen voor steden om projectideeën te versterken en gezamenlijke aanvragen te formuleren.
Door deze opeenvolgende stappen is Energiedelen in appartementen uitgegroeid tot een volwassen en veelzijdig traject dat onderzoek, regelgeving, begeleiding, tools en praktische uitwisseling combineert. Het ondersteunt steden in hun ambitie om bewoners actief te laten deelnemen aan de energietransitie met betrouwbare kennis, duidelijke hulpmiddelen en een sterk netwerk van peers.
