Werkzaamheden OBMi 2024

In 2024 werd in de werkgroep OBMi opnieuw ingezet op de implementatie van het omgevingsrapportage instrument Swing. Er werd werk gemaakt van de verdere uitbouw, de consolidatie en het up-to-date houden van de informatie op deze websites. Er ging daarbij veel aandacht naar het bouwen van overzichtelijke dashboards en uitgebreide rapporten. 

De werkgroep kwam in 2024 zeven keer samen, op: 

• 17 januari 2024
• 28 februari 2024
• 17 april 2024
• 26 juni 2024
• 18 september 2024
• 21 oktober 2024
• 25 november 2024 

Wat volgt is een overzicht van de activiteiten van de werkgroep.

Vaste items 

Vaste items op elke vergadering zijn het overlopen van de stand van zaken van de opzet van Swing bij de steden en de connector met Provincies in Cijfers. 

Stand van zaken opzet Swing bij de steden 

Elke stad/VGC geeft individueel een stand van zaken over de opzet van Swing in de eigen stad/VGC. Daarbij wordt ingegaan op recente implementaties en worden problemen en uitdagingen besproken. We zien dat in 2024 vooral werk gemaakt werd van de verdere uitbouw en de consolidatie van Swing in de steden/VGC. Steden werkten individueel nieuwe thematische dashboards en rapporten uit. Bij grote interesse uit andere steden volgt vaak een demo van de gebouwde nieuwigheden. Daarbij heeft de vernieuwing van de basissoftware een belangrijke invloed. Zo wordt de rapportenmodule vervangen door de zogenaamde Swing Stories. De omzetting van de rapporten naar Stories wordt aangegrepen om ook de inhoud te evalueren. Het overlopen van de stand van zaken wordt telkens als gelegenheid gebruikt om ervaringen met en kennis over nieuwe onderdelen van de software te delen. Daarnaast maakten veel steden werk van het opruimen van de in Cijfers-gegevens achter de schermen. Tegelijk kregen veel Stad in Cijfers-websites een opfrissing met een nieuwe indeling en look.

Connector – Provincies in Cijfers 

Voor het aanvullen van de Stad in Cijfers-websites wordt actief samengewerkt met de interprovinciale werking Data & Analyse, de beheerders van provincies.incijfers.be. Technisch werd een koppeling voorzien tussen Provincies in Cijfers en de stedelijke in Cijfers-websites, de zogenaamde “Connector”. Medewerkers van Provincies in Cijfers geven elke vergadering een update over de nieuwe en bijgewerkte gegevens in deze Connector. Daarnaast worden afspraken gemaakt over de ontsluiting van nieuwe datasets en over de wensen van de steden in dat opzicht. Provincies in Cijfers communiceert ook actief over nieuwe data op de eigen website via de maandelijkse nieuwsbrief. Een overzicht van alle nieuwsbrieven vind je hier(opent nieuw venster), abonneren kan op dezelfde pagina.

Rapportage uit Raad voor Vlaamse Openbare Statistiek (RVOS) 

Vanuit de werkgroep OBMi werd een afvaardiging naar de Raad voor Vlaamse Openbare Statistiek gekozen die in deze raad de lokale besturen vertegenwoordigt. Joris Voets (Kenniscentrum Vlaamse Steden) rapporteerde over de afspraken gemaakt in deze RVOS en neemt de feedback van de werkgroep mee naar de volgende vergadering. 

Rapportage over andere data-gerelateerde projecten van het Kenniscentrum 

Indien relevant werd in de werkgroep OBMi gerapporteerd over de voortgang van andere datagerelateerde projecten van het Kenniscentrum: 

• De werkgroep ORBA
• Het traject datamaturiteit in de stedelijke organisatie

Actieve samenwerking in het kader van de stadsmonitor 

Vanaf het najaar van 2023 werd opnieuw actief samengewerkt met het Agentschap Binnenlands Bestuur om de gegevens uit de stadsmonitor, die op 24 januari 2024 officieel gepubliceerd werden, te integreren in de Stad in Cijfers-websites (zie hoger). Samen met de werkgroep GDPR werden de nodige protocollen voor het correct uitwisselen van de gegevens afgesloten. Op het moment dat de resultaten werden vrijgegeven door ABB, ontving het Kenniscentrum deze, onder embargo, voor verdere verwerking. Voorbereidend op de release op 24 januari 2024: 

• Maakte Stad Antwerpen de surveydata klaar, zodat ze op 24 januari met één druk op de knop konden doorstromen naar de stedelijke In Cijfers-omgevingen.
• Werkten experten uit Hasselt, Leuven, Turnhout, Gent en Antwerpen aan een update van de interactieve rapporten gebaseerd op de nieuwe surveygegevens. Ook die nieuwe rapporten konden op 24 januari 2024 door de andere steden eenvoudig geactiveerd worden.
• Maakte Stad Gent alle beschikbare registerdata klaar, zodat ook deze op 24 januari met één druk op de knop konden doorstromen naar de stedelijke in Cijfers omgevingen. 

Stad Antwerpen en Stad Gent zorgden daarbij ook voor de nodige documentatie (handleidingen en filmpjes) zodat elke stad zelfstandig de gegevens op 24 januari 2024 op de eigen in Cijfers-website kon publiceren. De grondige voorbereiding en de intensieve samenwerking zorgde ervoor dat de nieuwe gegevens uit de stadsmonitor op 24 januari onmiddellijk na de officiële release ook beschikbaar waren op elke individuele Stad in Cijfers-website.

Werkgroepen 

Een aantal door de werkgroep geïdentificeerde uitdagingen vragen een meer specialistische benadering of zouden veel tijd in beslag nemen op de vaste vergadering van de werkgroep OBMi. Daarom werd voor deze uitdagingen besloten een tijdelijke aparte werkgroep op te richten met specialisten uit een beperkt aantal steden. Deze werkgroepen vergaderen afzonderlijk en aan een vaak hogere frequentie en rapporteren aan de werkgroep OBMi.

Werkgroep Registerdata 

Na afloop van de release van de stadsmonitor op 24 januari 2024 merkten de deelnemers van de werkgroep OBMi op dat een aantal (gelijkende) indicatoren in Stad in Cijfers dubbel voorkomen. Ze worden opgeladen via twee verschillende connectoren: de connector Provincies in Cijfers en de connector Kenniscentrum-Stadsmonitor. Dit zorgt voor verwarring bij gebruikers. We spraken daarom af deze ‘dubbels’ te evalueren in een aparte werkgroep met deelnemers uit Oostende, Gent, Leuven, Hasselt, Sint-Niklaas, Provincies in Cijfers en ABB. 

Op de eerste vergadering van de werkgroep, op 26 april 2024, maakten we afspraken over de aanpak:

• Op basis van een overzicht, gemaakt door Provincies in Cijfers, zouden we thema per thema de dubbele indicatoren evalueren.
• Elke deelnemende stad voegde aan het overzicht, per indicator, de eigen voorkeur toe. Op de eerstvolgende vergadering zouden we dan die voorkeuren evalueren.
• We startten met de thema’s Armoede en Economie (werk). 

Op de tweede vergadering, op 29 mei, evalueerden we samen de voorgestelde aanpak: 

• Op basis van een overzicht, gemaakt door Provincies in Cijfers evalueerden we voor de thema’s Armoede en Economie (werk) de registerindicatoren uit de stadsmonitor en uit Provincies in Cijfers. Daarbij kwamen we tot het besluit dat een keuze maken niet altijd eenvoudig is. Afhankelijk van de manier waarop een indicator berekend wordt is deze beter of minder geschikt in een bepaalde situatie.
• We spraken daarom af de aanpak te veranderen:
  • Op basis van een automatische analyse gaan we eerst op zoek welke indicatoren verschillen en hoe groot het verschil is.
  • Voor de indicatoren die verschillen zullen we een overzicht maken van de achterliggende rekenwijze, zo kan bij een verschil snel een verklaring worden gezocht voor dat verschil. Deelnemende steden kunnen dan zelf kiezen welke indicator best past.
  • In een eerste fase zouden we de aanpak opnieuw toepassen op de thema’s economie en werk. 

Op de derde vergadering van de werkgroep, op 3 juli, evalueerden we deze aanpak. De deelnemers besloten samen dat deze aanpak beter past bij de behoefte van elke individuele stad. We spraken af deze aanpak toe te passen op alle andere dubbele registerindicatoren. 

In het najaar maakte Stad Gent deze intensieve vergelijkingsoefening. De resultaten zullen worden voorgesteld op de eerste vergadering van de werkgroep OBMi in 2025.

Thematische tracks 

Naast de vaste items op de agenda van de werkgroep, die we hierboven al samenvatten, vormden een aantal thema’s een rode draad door de werking van de werkgroep OBMi in 2024. 

Impactmeting 

Binnen de werkgroep OBMi startten we op vraag van de steden ook het traject rond impactmeting op, zoals opgenomen in het jaarplan 2024. Dit traject heeft als doel de maturiteit en kennis rond impactmeting van diverse projecten, programma’s, thema’s en beleidsdoelstellingen bij de steden te verhogen. Op die manier kunnen de steden onder meer diepgaander inzicht krijgen in wat wel/niet werkt, meer gefundeerde beslissingen maken, tijdiger beleid en financiën bijsturen, stakeholders beter informeren en motiveren, … 

Het Kenniscentrum is de trekker van dit traject en ondersteunt de steden hierbij. Dit traject verloopt in 3 fases, waarvan de eerste 2 in 2024 werden afgerond:

1. Fase 1 – Vooronderzoek: Het Kenniscentrum voerde tijdens de zomer van 2024 een vooronderzoek uit naar tools, experten, theoretische basis, meetmethodieken, …. De resultaten bespraken we met de steden in de werkgroep OBMi.
2. Fase 2 – Maturiteitsscan en behoefteanalyse: In het najaar voerden we een maturiteitsinschatting en behoefteanalyse uit bij de steden, op basis van een uitgebreide thuisopdracht. Zo kregen we diepgaander zicht op waar de steden nu staan en hoe ze reeds deels aan impactmeting doen. Ook peilden we naar hun noden, wensen en bekommernissen op het gebied van impactmeting.
3. Fase 3 - Uitrol: De start van de verdere uitrol van dit traject is voorzien begin 2025. Dit traject zal bestaan uit maatgerichte opleidingen, coaching- en kennisdelingssessies.

Fluvius (open-)data 

Op de laatste vergadering van de werkgroep OBMi voor de zomer hadden we de data-experts van Fluvius op bezoek. Zij gaven op de vergadering een overzicht van data die Fluvius ter beschikking stelt via zijn (open-)data portaal. Na de presentatie spraken we af de inventaris van informatiebehoeften bij de steden met betrekking tot Fluvius-data, die we een drietal jaar geleden samen maakten, grondig bij te werken. We merkten dat het landschap beleidsmatig erg is opgeschoven en hadden het vermoeden dat de informatiebehoeften daarom ook sterk zijn geëvolueerd. Via een thuisopdracht vroegen we iedereen voor de eigen organisatie opnieuw een overzicht te maken van de informatiebehoeften die er zijn met betrekking tot Fluvius-data. Op de vergadering van 18 september overliepen we samen de input uit deze thuisopdracht. In een overzichtspresentatie maakte Fluvius een eerste inschatting van de haalbaarheid en de benodigde inspanning voor het invullen van de behoeften. Aan het einde van de voorstelling spraken we af via een nieuwe thuisopdracht samen op zoek te gaan naar een gezamenlijke informatiebehoefte die we prioritair willen aanpakken. 

Op de vergadering van 21 oktober evalueerden we aan de hand van een overzichtspresentatie samen de input bij deze thuisopdracht over de informatiebehoefte met betrekking tot Fluviusdata, waarbij iedereen een top 3 kon inzenden. Omdat veel steden moeite hadden om de informatiebehoeften in kaart te brengen, lasten we een extra oefening in. We ontwierpen een impactmatrix die steden moest toelaten de impact van de beschikbaarheid van een specifieke dataset voor hun organisatie in te schatten. Op de vergadering van 25 november maakten we afspraken over de opdracht van een op te richten werkgroep OBMi – Fluvius (open-)data.

Deze werkgroep zal focussen op 3 werven: 

1. Eén reeks data waarover consensus is om die alvast prioritair aan te pakken: we zullen samenwerken rond data die nodig is voor het inplannen van de plaatsing van laadpalen
2. De prioritaire uitdagingen uit impactmatrix met focus op meer detail in verbruiksinformatie: straatniveau/maandelijks
3. We denken samen met Fluvius na over een manier om de toegangen tot lokale data beter te organiseren

Swing gebruikersdag 

Op 30 mei 2024 organiseerde de werkgroep OBMi samen met ABF Research en Stad Leuven de tweede Vlaamse Swing Gebruikersdag met een zestigtal deelnemers. 

Het programma zag er als volgt uit: 

• Van data naar inzicht: Ontdek de diverse wereld van datavisualisatie met Swing Tijdens deze presentatie kregen de deelnemers een diepgaande verkenning van de verschillende datavisualisatie-technieken die beschikbaar zijn in Swing, samen met praktische voorbeelden en toepassingen.
• Diepte in data: drie steden aan het werk met de omgevingsanalyse in Stories We gingen aan boord voor een fascinerende reis door de essentiële facetten van organisatorische, technische en visuele inzichten. Elke stad belichtte een unieke dimensie van dit cruciale proces. Voorbij oppervlakkige waarnemingen doken we diep in de kern van gegevensinterpretatie. Deze presentatie bood een kans om de complexe dynamiek van de omgevingsanalyse te doorgronden.
• Gezondheidsbeleid in beeld: ontdek de Preventiepeiling De Preventiepeiling is een waardevol instrument dat wordt gebruikt om inzicht te krijgen in het beleid dat bedrijven, middenveldorganisaties, scholen maar ook overheden voeren rond gezondheid. Deze gegevens worden via een peiling verzameld en vervolgen s geanalyseerd en gepresenteerd via een interactief dashboard, waarmee gebruikers trends kunnen visualiseren, patronen kunnen identificeren en vergelijkingen kunnen maken tussen verschillende demografische groepen.
• Feiten onthuld: ontdek de schatkamer van Feitelijk Flevoland Feitelijk Flevoland onthulde de kracht van Swing-software door middel van dynamische dashboards, boeiende online rapportages en andere contentcreatie. We ontdekten hoe ze Swing gebruiken om data tot leven te brengen, inzichten te delen en betekenisvolle verhalen te vertellen, allemaal om een helder beeld te schetsen van de vele facetten van de provincie Flevoland.
• De transitie van Feitelijk Flevoland 1.0 naar 2.0: fier op moderne vormgeving en vertrouwen in een goede samenwerking
• Ontdek de toekomst: een duik in de laatste release van Swing
• Matomo weet veel over het gebruik van uw Swing-software. Maar welke vragen stel je haar? En welke antwoorden mag je verwachten?
• Diep duiken: tackelen van complexe gebruikersvragen in de Fishbowl De presentatie "Complexe gebruikersvragen in de Fishbowl" werd een interactieve en boeiende sessie waarin deelnemers samen complexe vraagstukken en uitdagingen bespraken die ze tegenkomen bij het gebruik van Swing-software. Geïnspireerd door de informele en dynamische setting van een "Fishbowl" - een discussieformat waarbij deelnemers vrijelijk kunnen deelnemen aan het gesprek - werden de deelnemers uitgenodigd om hun inzichten, ervaringen en oplossingen te delen.

Op 15 oktober gaf het Kenniscentrum samen met Provincies in Cijfers een presentatie op de VSO Swing gebruikersdag in Utrecht. We informeerden de deelnemers over ‘Steden en Provincies in Cijfers’ en hoe de centrumsteden en Provincies in Cijfers in Vlaanderen samenwerken, via de werkgroep OBMi. De presentatie vind je hier: