Veranderend speelveld vraagt andere overheid

Elke week brengen we hier een studie, publicatie of boek onder de aandacht rond maatschappelijke / stedelijke vraagstukken of beleidsopgaven. Veel studieplezier!

2020

​Week 27Nieuwe wooninitiatieven: de tweede golf
In Vlaanderen schieten nieuwe wooninitiatieven zoals cohousing, CLT, kangoeroewonen en zorgwonen als paddenstoelen uit de grond. We weten er echter nog weinig over. Het rapport ‘Nieuwe wooninitiatieven: de tweede golf’ van Steunpunt Wonen is een eerste aanzet om enig inzicht te krijgen. Het rapport bestaat uit twee delen. In een eerste deel inventariseert deze studie de nieuwe wooninitiatieven. De auteurs exploreren aan de hand van een literatuurstudie en een schriftelijke enquête waarom nieuwe initiatieven ontstaan, welke vormen ze aannemen en voor wie ze bedoeld zijn. In het tweede deel onderzoeken ze de juridische vormen van deze nieuwe wooninitiatieven  en op welke wettelijke drempels ze botsen.  Een uitgebreide samenvatting van de studie vind je hier en  het integrale rapport hier.
​Week 26Verhuistrajecten van internationale immigranten na aankomst in België.
Statistiek Vlaanderen ging de mogelijkheid na om nieuwe statistieken te ontwikkelen over geografische mobiliteit van internationale immigranten, meer bepaald met betrekking tot de duur van het verblijf in België, de duur van het verblijf op de plaats van aankomst en de verhuistrajecten en geografische spreiding. De resultaten tonen aan dat de geografische opvolging van internationale immigranten statistische informatie kan verschaffen complementair aan bestaande statistieken. Een uitbreiding van de geografische focus van de studie en een verbetering van de operationele definitie van migratietrajecten zijn echter noodzakelijk voor verdere statistiekontwikkeling. Het rapport over dit onderzoek vind je hier.
​Week 25Wat werkt om ouderen in beweging te krijgen?
Steeds meer ouderen blijven tot op hoge leeftijd thuis wonen. Gemeenten zijn in Nederland verantwoordelijk voor het welzijn van deze burgers. Er is veel winst te behalen door inactieve mensen meer te laten bewegen. Winst voor de fysieke gezondheid, sociale contacten, psychische gezondheid, beperken van cognitieve achteruitgang en behoud van zelfredzaamheid
Daarom is het belangrijk dat gemeenten inzetten op het stimuleren van bewegen door ouderen. Het Nederlandse Kenniscentrum Sport & Bewegen publiceerde een whitepaper waarin het focust op interventies voor die 55-plussers die ondersteuning nodig hebben om te blijven bewegen. De inhoud is echter ook toepasbaar op ander aanbod. Je vindt de whitepaper hier.
​Week 24Begeleiding bij meer dan 100 concrete acties voor jouw klimaatplan of meerjarenplan.
Elke gemeente in Vlaanderen maakte een meerjarenplan met bijhorende actieplannen. De meeste gemeenten in Vlaanderen hebben een klimaatplan of werken aan de opmaak van een SECAP. Gemeente voor de Toekomst, het netwerk van experten voor een duurzame gemeente, lanceerde zijn nieuwe catalogus. Door een of meerdere van de acht beleidsdoelstellingen in deze catalogus na te streven, ben je goed op weg om een gemeente voor de toekomst én zo ook een klimaatneutrale gemeente te worden. De catalogus schetst acties die je onmiddellijk kan inzetten voor de uitvoering van je meerjarenplan en kan opnemen in je SECAP. Of je nu een mobiele, groene of circulaire en delende gemeente wil worden: Gemeente voor de Toekomst helpt je door concrete projecten aan te reiken om dat waar te maken. De catalogus vind je hier. Raadpleeg hier de interactieve catalogus als je wil snuisteren in het aanbod op basis van thema of doel.
​Week 23De Veranderende Gemeente - Onderzoek naar verandertrajecten in de praktijk 
De samenleving verandert en de rol van gemeenten transformeert. Nieuwe taken en andere manieren van samenwerken zorgen voor nieuwe functies. Kansen en uitdagingen van nieuwe technische mogelijkheden leiden tot tal van verandertrajecten binnen gemeentelijke organisaties. Gemiddeld meer dan 15 trajecten tegelijkertijd. Hoe gaan gemeenten daar mee om?
Het onderzoek heeft op basis van uitgebreid en verdiepend onderzoek in een groot aantal gemeenten in Nederland geleid tot een grondige reflectie op hoe binnen de gemeenten met organisatieverandering en -ontwikkeling wordt omgegaan. Het onderzoek opent nieuwe zichtlijnen en triggert ideeën die gebruikt kunnen worden in de dagelijkse praktijk. Tijdens het onderzoek zijn negen fenomenen naar voren gekomen die niet één, twee, drie in een paar zinsneden te karakteriseren zijn. Die worden toegelicht in zogenaamde 'tabs' (tabbladen). Van sommige fenomenen is bij de tab ook een mini-college te volgen.
Je vindt het boek hier en de tabs die niet in het boek staan hier.
​Week 22Eenzaamheid aanpakken: inspiratiegids voor lokale besturen
De coronacrisis treft onze volledige samenleving. Het is een moeilijke tijd, met veel onzekerheden. Door de lockdownmaatregelen en de social distancing kunnen we elkaar veel moeilijker steunen, terwijl we net nu elkaar zo nodig hebben. Mensen die niet overweg kunnen met nieuwe media of geen internet hebben, blijven al helemaal verstoken van sociaal contact. CAW Noord-West-Vlaanderen ontwikkelde in 2019 een brochure rond de aanpak van eenzaamheid voor de lokale besturen in haar werkingsgebied. Naar aanleiding van de coronacrisis kreeg de brochure een update. Het CAW wil hiermee inspiratie en handvatten aanreiken om een duurzaam lokaal beleid te ontwikkelen dat zorg draagt voor elke inwoner en in het bijzonder de inwoners die uit de boot dreigen te vallen, of sociaal geïsoleerd zijn. De brochure vind je hier.   
​Week 21​​Communicatiegids voor burgerwetenschapsprojecten
Wat alle burgerwetenschapsprojecten gemeen hebben, is een nood aan goede communicatie om burgers te rekruteren en te behouden, te informeren, op te leiden of om hen na afloop van het project te bedanken. Correct en efficiënt communiceren vraagt oefening en kennis. Om initiatiefnemers van citizen science projecten goed op weg te helpen, ontwikkelde de Scivilwerkgroep Communicatie en Participatie een praktische handleiding voor communicatie en betrokkenheid bij burgerwetenschappen.  Je vindt de publicatie hier.  
​Week 20Snel nog even antwoorden. Digitale verbinding op het werk en thuis
De digitaliseringsprocessen in de samenleving leiden onder meer tot een meer doorgedreven (digitale) connectiviteit. Werknemers hebben een onbeperkte toegang tot informatie, sociale media, slimme apparaten, enz. via pc, tablet, smartphone en kunnen elkaar overal en altijd bereiken. Wie structureel bereikbaar is voor het werk, door vaak of altijd e-mails te verwerken na de werkuren, of door telefonisch bereikbaar te zijn, heeft een hogere kans op werkstress en een hogere kans op een problematische werk-privébalans, ook al wordt connectiviteit vaak als een oplossing daarvoor gezien. Op basis van literatuur worden de contouren van digitale bereikbaarheid in kaart gebracht. Daarnaast bevat het rapport enkele voorbeelden van binnen- en buitenlandse ondernemingen en organisaties die hier een initiatief hebben rond genomen.  Je vindt hier een artikel en hier het onderzoeksrapport.   
​Week 19

Handleiding: Geef discriminatie geen kans
De handleiding voor het invoeren van een nondiscriminatiecode binnen het bestuur uit 2007 werd volledig herwerkt en bevat concrete tips rond: Hoe maak je werk van een non-discriminatiecode? Welke gegevens kan de code bevatten tot voorbeeldclausules.  Je vindt de handleiding hier.
​Week 18

Hoe groot is het draagvlak voor onroerend erfgoed in Vlaanderen? 
In uitvoering van de beleidsnota Onroerend Erfgoed 2014-2019 werd een draagvlakonderzoek gerealiseerd naar wat de burger in Vlaanderen weet, denkt, voelt en doet in zijn relatie t.o.v. het onroerend erfgoed en de zorg hiervoor. De versteviging van het draagvlak bij het grote publiek voor het onroerend erfgoed en het onroerenderfgoedbeleid is immers een belangrijke uitdaging voor de overheid en de partnerverenigingen. Om te weten of draagvlakvergroting wordt bereikt, was een nulmeting noodzakelijk. Uit de enquête blijkt dat het draagvlak voor de onroerenderfgoedzorg in Vlaanderen groot is. Het merendeel van de bevolking vindt het behoud van ons onroerend erfgoed (bouwkundig, landschappelijk en archeologisch erfgoed) belangrijk. Je vindt hier het onderzoeksrapport.  
​Week 17

Open kansen in de open ruimte
De open ruimte kan veel voor een stad of gemeente betekenen. Ze draagt bij aan een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving, bevordert de sociale cohesie, versterkt de uitstraling van een regio en het recreatief en toeristisch potentieel. Hoe kunnen we de open ruimte vrijwaren voor de toekomst “Open Ruimte & Stad” is een verkenning naar innovatieve mogelijkheden voor de ontwikkeling van open ruimte in een verstedelijkte context. In de inspiratienota ‘Open kansen in de open ruimte’ toont men hoe gemeenten en steden op zoek gaan naar nieuwe verbindingen tussen landbouw, kernversterking en recreatie. Je vindt hier de inspiratienota.
​Week 16

Meer dan 43.000 hectare aan onbebouwde woonpercelen in Vlaanderen
In Vlaanderen zijn er 282.285 onbebouwde percelen met een bestemming die het bouwen van woningen toelaat. Het gaat om een totale oppervlakte van 43.369 ha. De cijfers geven de toestand van begin vorig jaar weer en bevatten naast percelen in woongebied of woonuitbreidingsgebied, ook zonevreemde kavels. Het Vlaams Departement Omgeving verzamelde de cijfers op basis van verschillende gebiedsdekkende en uniforme bronnen. Je vindt hier een overzicht van de onbebouwde percelen per gemeente (2019) en hier meer informatie over de indicator onbebouwde percelen.
​Week 15

​Wat werkt bij de aanpak van armoede en schulden  
In het dossier ‘Wat werkt bij de aanpak van armoede en schulden’ beschrijven  de auteurs van Movisie, het landelijk kennisinstituut voor een samenhangende aanpak van sociale vraagstukken in Nederland, welke werkzame elementen professionals kunnen inzetten om personen te ondersteunen die te maken hebben met financiële problemen. Omdat de thema’s ‘armoede’ en ‘schulden’ dicht bij elkaar liggen en overlap kennen, worden deze thema’s samengevoegd. In dit dossier zijn ook de recente (wetenschappelijke) publicaties over deze thematiek verwerkt. Het dossier geeft inzicht in wat werkt bij de aanpak van armoedeproblematiek en schuldhulpverlening in de praktijk. Het geeft professionals handvatten om zelf in de praktijk met deze problematiek aan de slag te gaan. Je vindt hier het dossier en hier de infographic die het rapport vergezelt.
​Week 14
Transformaties van panden in Vlaanderen: Ruimtelijke analyse 
Nieuwbouw neemt af ten opzichte van renovaties. Renovaties kunnen ingrijpend zijn. Woningen worden opgedeeld, opgetopt, gesloopt en vervangen door appartementen met meerdere woonunits, of voormalige bedrijfspanden worden omgevormd tot lofts. Stuk voor stuk dragen deze transformaties bij aan het verdichten van de woonwijken en het realiseren van een hoger ruimtelijk rendement. Het onderzoek geeft inzicht in de transformaties die plaatsvonden in 1995 en 2015 in Vlaanderen. Daarbij wil men inzicht verwerven in de mate waarin de transformaties van panden zich voordoen. Daarbij kijkt het zowel naar de aard van de transformatie als de locatie. Als definitie voor transformatie hanteert men ‘het veranderen van functie of een wijziging  binnen eenzelfde functie van een pand op een bepaald moment in de tijd’. Je vindt hier het rapport.

​Week 13

 

De psychische gevolgen van quarantaine en wat we daaraan kunnen doen
Quarantaine kan de verspreiding van het coronavirus afremmen, maar het heeft ook grote psychische gevolgen. Dat blijkt uit een studie die net gepubliceerd werd in medisch tijdschrift The Lancet. Mensen in quarantaine voelen zich vaak eenzaam en geïsoleerd. Ze ervaren verveling, angst en onzekerheid,  soms ook woede en frustratie. Gelukkig is er veel dat we zelf kunnen doen. We hoeven niet stil te zitten tot de storm gaat liggen. Je vindt hier meer informatie en hier het artikel uit het medisch tijdschrift waar hierboven naar verwezen wordt.
​Week 12Praktijkboek voor de oprichting van je eigen buurtpunt 
De bakker, de slager, de bushalte, de bankautomaat waren tot voor kort onder elke kerktoren terug te vinden, maar ze verdwijnen aan een ijltempo. Hierdoor zijn inwoners aangewezen op de auto.  De oprichting van een buurtpunt / dorpspunt / dorpshub ... brengt niet enkel diensten en producten, maar ook mensen bij elkaar. Netwerk Duurzame Mobiliteit, Cera en het Innovatiesteunpunt voor Landbouw en Platteland organiseerden in 2019 het lerend netwerk ‘ons buurtpunt, samen en op maat’. In dit praktijkboek delen de initiatiefnemers hun kennis en ervaring. Ze overlopen de verschillende bouwstenen en starten daarbij bij het prille begin. Van daaruit bouwen ze doorheen dit document het buurtpunt op. Je vindt hier de handleiding vol tips en handvaten om je buurtpunt uit te bouwen.
​Week 11Talent: het hart van een agile transformatie
‘Alwéér een verandering? Kan de organisatie niet even pas op de plaats maken? Een tijdje geen verandering doorvoeren, zodat we gewoon ongestoord ons werk kunnen doen?’
Een veelgehoorde uitspraak bij bedrijven. Een legitieme wens, maar geen veranderingen doorvoeren is voor de organisatie geen optie. De veranderingen in de wereld om ons heen volgen elkaar in hoog tempo op, daarmee is verandering de enige constante. Organisaties kunnen dus beter investeren in personeel dat goed omgaat met onzekerheden waar de organisatie mee te maken krijgt.   Je vindt hier de brochure.
​Week 10Transities door regelluwte?
Experimentregelgeving en regelluwe zones worden geregeld naar voren geschoven als een manier om innovatie te realiseren. Maar zijn ze ook bruikbaar om duurzaamheidstransities te versnellen, zoals bijvoorbeeld de transities in de Visie 2050 van de Vlaamse Regering? Dit rapport bespreekt regelluwte en de verschillende visies die erop zijn. Case studies uit de zorg- en woonsector analyseren hoe regelluwe zones in de praktijk functioneren en in welke mate ze onderdeel kunnen zijn van transitieprocessen. Het rapport eindigt met een aantal beleidsadviezen. Je vindt het rapport hier.
​Week 9Digitale Democratie in de praktijk
In Nederland loopt een proeftuin Digitale Democratie. Daarin wordt  onderzocht wat de toegevoegde waarde is van digitale instrumenten die de participatie van inwoners vergroten. Twee jaar geleden is er een handleiding gemaakt die als doel had om gemeenten kennis te laten maken met een aantal digitale participatie-instrumenten. Dit jaar is er een nieuwe versie ontwikkeld. Het doel van de tweede handleiding is vooral inzicht te bieden in hoe de instrumenten toegepast kunnen worden. Ze is eveneens een aanvulling op de toolkit die is opgesteld aan de hand van de vraagstukken die door gemeenten zijn voorgedragen in de proeftuin.
Je vindt hier de handleiding en hier de toolkit.
​Week 8Lokale Inburgerings- en Integratiemonitor editie 2019
De Lokale Inburgerings- en Integratiemonitor 2019 is net als de voorgaande edities het resultaat van een samenwerking tussen het Agentschap voor Binnenlands Bestuur (ABB) en Statistiek Vlaanderen. De monitor informeert iedere burger en lokaal bestuur over de omvang en de samenstelling van de groep vreemdelingen, personen van buitenlandse herkomst en nieuwkomers in de gemeente en over de maatschappelijke positie van die groep op het vlak van tewerkstelling, huisvesting, welzijn en armoede, onderwijs en sociale participatie. Je vindt hier het cijferrapport voor elke gemeente uit het Vlaamse en Brusselse Hoofdstedelijke Gewest en hier de conclusies bij deze editie.
​Week 7Hoe waardeer je een maatschappelijk initiatief? Handboek voor publieke ondernemers.
Maatschappelijke initiatieven zijn in. Burgers onderhouden hun eigen groen of organiseren activiteiten in het park. Buurtbewoners verenigen zich in hun eigen energiecoöperatie of patrouilleren door de wijk om meer veiligheid te garanderen.
Hoe effectief en efficiënt kunnen en moeten initiatieven zijn? Wat als initiatieven concurreren met bestaande voorzieningen? Welke eisen willen en kunnen overheden stellen aan burgers die publieke problemen op gaan lossen? Moeten ze iedereen helpen? Of mogen ze zelf beslissen welke burgers ze wel of niet helpen? 
Het Nederlandse Instituut voor Publieke Waarden heeft de afgelopen 3 jaar samen met het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een waarderingskader ontwikkeld. Verder hebben zij aan de hand van acht groeiende en bloeiende initiatieven gekeken wat er nodig is om een initiatief dat werkt structureel in te bedden, om de stap te zetten van burgerinitiatief naar publieke onderneming. Je vindt het handboek hier.
​week 6Leegstand bestrijden
Sinds 1 januari 2017 ligt de weg vrij voor gemeenten om het beleid rond verwaarlozing van woningen en gebouwen naar eigen inzichten in te vullen.  Wonen-Vlaanderen wil gemeenten daarbij ondersteunen met de website die je hier vindt en een handleiding, die een antwoord geeft op de meest voorkomende vragen. De handleiding vind je hier.
​Week 5

​Kompas voor inclusieve communicatie - Een procesbeschrijving voor professionals en organisaties in het publieke domein
Onze samenleving is superdivers en publieke organisaties hebben contact met veel verschillende mensen. Communicatie waarbij iedereen zich gezien en begrepen voelt, is dus van groot belang. Zodat er niet onbedoeld wordt bijgedragen aan gevoelens van uitsluiting of het versterken van vooroordelen tussen (groepen) burgers.  Echter, inclusieve communicatie, wat wordt daarmee bedoeld? De handleiding ‘kompas voor inclusieve communicatie’ geeft richting aan.  Je vindt de handleiding hier.
​Week 4

Loshouden en meemaken. Over samenredzaamheid en overheidsparticipatie.
In de afgelopen twee jaar is in Nederland aan de hand van acht praktijkvoorbeelden gezocht naar handvatten voor de nieuwe rolverdeling en rolneming van zowel burgers als overheid. De onderlinge kruisbestuiving en reflectie tussen onderzoekers van gemeenten, projectleiders, initiatiefnemers en wetenschappers gaf inzicht aan welke knoppen te draaien om het sociaal-doe-het-zelven te stimuleren. De uitkomsten zijn opgetekend in een publicatie, die kaders aanreikt waarmee bruggen kunnen geslagen worden tussen de traditionele instituties en de burger.  Je vindt de publicatie hier.
​Week 3

​Regie op data uit de stad
Gemeenten zijn naast gebruikers vooral ook producenten van data, voortkomend vanuit verdergaande digitalisering binnen diverse sectoren en domeinen. Denk hierbij aan duurzame energie, slimme mobiliteit, gezond stedelijk leven, veilige leefomgeving, etc. In dit onderzoek zijn vier gemeenten met dataplatforms onderzocht: Eersel, Helmond, Utrecht en Zwolle. Daarnaast bevat het praktijkvoorbeelden uit Den Haag, Enschede, Hilversum, Kopenhagen en Rotterdam. Gemeenten kunnen het rapport ook gebruiken als handreiking: hoe kunnen zij deze data op een slimme manier organiseren en delen? Je vindt het verkennend onderzoek hier.
​Week 2

Ook kwetsbare burgers betrekken: 45 methodieken voor participatie
De VVSG verzamelde 45 methodieken om lokale beleidsparticipatie mogelijk te maken. Daarbij krijgt participatie van kwetsbare inwoners extra aandacht. Hoe versterken we de stem van laaggeschoolde, anderstalige, minder-mobiele… inwoners van onze gemeente.   Je vindt hier de link naar het bundel.  

​Week 1
​Cahier 'Van parkeer- en stallingsnormen naar een mobiliteitsnorm'
Dit cahier gaat over stallingsnormen voor fietsen en parkeernormen voor auto’s. En over hoe die passen binnen een visie op mobiliteitsbeleid. Parkeren en stallen blijkt een sleutelfactor te zijn in het mobiliteitsbeleid. En dus moeten er zowel meer fietsstallingen worden gebouwd bij bestaande en nieuwe gebouwen en functies, als dat er minder parkeerplaatsen moeten worden bijgebouwd dan nu gebruikelijk is. Want uit heel wat onderzoek blijkt dat het gemak waarmee we in een bepaald gebied toegang hebben tot een fiets of een auto heel bepalend is voor de vervoerswijzekeuze (de ‘modal split’ in dat gebied). Het cahier dat inzicht geeft in hoe steden en gemeenten toekomstgericht met de normen voor parkeren en stallen kunnen omgaan, vind je hier.


2019

Studies gepubliceerd in 2019 vind je hier 

2018

Studies gepubliceerd in 2018 vind je hier 

2017

Studies gepubliceerd in 2017 vind je hier.

2016

Studies gepubliceerd in 2016 vind je hier.